Doelstelling: wetenschappelijk en maatschappelijke relevantie
We bevinden ons in de informatiemaatschappij. Het informatietijdperk wordt in de literatuur op verschillende manieren aangeduid. De tijd van de ‘global village’ (McLuhan), de ‘postindustriële maatschappij’ (Bell), de ‘netwerkmaatschappij’ (Van Dijk) of de ‘paperless society’ (Toffler). Er zijn ook minder fraaie namen gegeven: de ‘risicomaatschappij’ (Beck) en de ‘infotainment-maatschappij’ (Kellner) [1]. Met al deze benamingen wordt beweerd dat er een nieuwe fase van de ontwikkeling van de moderne samenleving is aangebroken. Met de informatiemaatschappij wordt een soort samenleving aangeduid waarin het merendeel van de beschikbare tijd niet meer besteed wordt aan het produceren van landbouw- of industriegoederen, maar aan het produceren van informatie.
De termen ‘informatiesamenleving en ‘netwerkeconomie’ staan voor een maatschappij waarin de meeste arbeidskrachten in de informatiesectoren van de economie werken. In die sectoren is informatie een belangrijke hulpbron voor rijkdom en macht geworden en gaan informatieactiviteiten de tijdbesteding bepalen. Je kunt het begrip ‘informatiesering’ op vergelijkbare wijze omschrijven:
“Het begrip informatisering is de samenvatting van een proces, waarin het produceren en verspreiden van informatie zich ontwikkelt tot de belangrijkste economische activiteit in een samenleving en waarin informatietechniek (telecommunicatietechniek, computertechniek en consumentenelektronica) de basis gaan vormen van alle industriële productie en maatschappelijke dienstverlening.” [2]
Het centrale kenmerk van informatisering is de schaalvergroting van alle hiermee samenhangende activiteiten. De schaal waarop mensen informatie produceren, verzamelen en verspreiden, is door recente ontwikkelingen ingrijpend gewijzigd. Onderstaande punten dragen hieraan bij:
1. Technologische innovaties.Met het proces van informatisering zijn tal van technologische innovaties verbonden, zoals de ontwikkeling van glasvezelkabels en nieuwe computertypen.
2. Toepassing van nieuwe informatietechnieken.Er is een scala van nieuwe informatietechnieken, zoals weblogs, wiki’s en RSS
3. Exponentiële groei van bestaande toepassingenAl langer bestaande technieken als de mobiele telefoon worden in veel grotere omvang toegepast.
Dit zijn de drie technologische kanten van het informatiseringsproces die resulteren in nog meer mogelijkheden om informatie te produceren, verzamelen en te verspreiden. Er wordt dan ook nog al eens gesproken over de ‘information overload’ die met deze schaalvergroting zou samengaan. De begrippen ‘informatiemaatschappij’ en ‘netwerkeconomie’ omvatten echter meer dan de technologische betekenisinhoud. Bij het begrip ‘informatietijdperk’ gaat het juist om de samenhang tussen het technologische informatiseringsproces enerzijds en politiek-bestuurlijke, economische en sociaal-culturele ontwikkelingen anderzijds.
De termen ‘informatiemaatschappij’ of ‘netwerkeconomie’ moet je daarom veel voorzichtiger en preciezer invullen. Daarbij is het vrij lastig om de maatschappelijke invloed van informatietechnologische voorzieningen te voorzien. Je kunt niet één-twee-drie aangeven wat de koppeling tussen het informatiseringsproces en politieke, economische en culturele trends inhoudt.
Daarom is onderzoek nodig om meer inzicht te krijgen in nieuwe ontwikkelingen en per geval te bekijken welke oorzaken en gevolgen de ontwikkeling heeft op politiek, economisch, en sociaal-cultureel gebied. Met deze scriptie hoop ik dieper in te gaan op de oorzaken en gevolgen die RSS met zich meebrengt op politiek, economisch en sociaal-maatschappelijk gebied. Er heeft in het verleden veel wetenschappelijk onderzoek plaats gevonden over massacommunicatie en de macht van de media. In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van de verschillende fasen waarlangs de studie naar massacommunicatie zich ontwikkeld heeft.
De bestaande visies, begrippen en methoden van massacommunicatie behandeld komen in hoofdstuk 3 uitvoerig aan bod. RSS is immers een massacommunicatiemiddel en moet ook als zodanig onderzocht worden. Er zijn vijf verschillende fasen in de theorievorming over massacommunicatie te onderscheiden.Binnen iedere fase komen verschillende theorieën aan bod. Ik ga niet alle theorieën uitvoerig bespreken maar alleen de theorieën uit de vorige eeuw waar we nu nog wat aan hebben en waarvan ik voor dit onderzoek gebruik van zal maken. Voor het overzicht heb ik hieronder wel de vijf fasen weergegeven met de theorieën die zijn ontstaan tijdens de fasen.
Overzicht van de theorievorming: 5 fasen in de theorievorming over massacommunicatie
Fase 1 De almacht van de media
Theorievorming: One-step-flow-theory (reuzeninjectienaaldtheorie)
Fase 2 Beperkte macht van de media: de invloed van de opinieleider
Theorievorming: Two-step-flow theory (stap 1: van zender naar opinieleider – stap 2: van opinieleider naar leden van publiek in omgeving van opinieleider) of multistep-flow-theory (meerder stappen mogelijk met opinieleider als schakel)
Fase 3 Aandacht voor de ontvanger
Theorievorming: Zwamvlokmodel en Uses Gratifications (Nut en beloningen)
Fase 4 Sturende macht van de media
Theorievorming: kritisch mediatheorie (cultuurindustrie, media-imperialisme)Agendasetting, specifieke media-invloed, kenniskloof, culturele indicatoren
Fase 5 Massamedia in het informatietijdperk
Theorievorming: wederzijdse betrekkingen tussen zender en ontvanger staan in het middelpunt Voor dit onderzoek maak ik gebruik van de two-step-flow-theory, multi-step-flow-theory en de theorie van agendasetting omdat deze theorieën bijdragen aan het in kaart brengen van RSS als distributiekanaal. Deze theorieën zullen in hoofdstuk 3 van deze scriptie nader worden toegelicht.
[1] Burgelman, Jean-Claude (1993) – ‘Het digitale alternatief. Van massacommunicatie naar nieuwe informatiepatronen’, In: Bardoel en Bierhoff (1993), p. 64.
[2] McQuail, Denis (1993) – ‘Het concept communicatie. Basisbegrippen van de theorievorming over media-effecten.’ In: Bardoel en Bierhoff (1993), p.40.
De termen ‘informatiesamenleving en ‘netwerkeconomie’ staan voor een maatschappij waarin de meeste arbeidskrachten in de informatiesectoren van de economie werken. In die sectoren is informatie een belangrijke hulpbron voor rijkdom en macht geworden en gaan informatieactiviteiten de tijdbesteding bepalen. Je kunt het begrip ‘informatiesering’ op vergelijkbare wijze omschrijven:
“Het begrip informatisering is de samenvatting van een proces, waarin het produceren en verspreiden van informatie zich ontwikkelt tot de belangrijkste economische activiteit in een samenleving en waarin informatietechniek (telecommunicatietechniek, computertechniek en consumentenelektronica) de basis gaan vormen van alle industriële productie en maatschappelijke dienstverlening.” [2]
Het centrale kenmerk van informatisering is de schaalvergroting van alle hiermee samenhangende activiteiten. De schaal waarop mensen informatie produceren, verzamelen en verspreiden, is door recente ontwikkelingen ingrijpend gewijzigd. Onderstaande punten dragen hieraan bij:
1. Technologische innovaties.Met het proces van informatisering zijn tal van technologische innovaties verbonden, zoals de ontwikkeling van glasvezelkabels en nieuwe computertypen.
2. Toepassing van nieuwe informatietechnieken.Er is een scala van nieuwe informatietechnieken, zoals weblogs, wiki’s en RSS
3. Exponentiële groei van bestaande toepassingenAl langer bestaande technieken als de mobiele telefoon worden in veel grotere omvang toegepast.
Dit zijn de drie technologische kanten van het informatiseringsproces die resulteren in nog meer mogelijkheden om informatie te produceren, verzamelen en te verspreiden. Er wordt dan ook nog al eens gesproken over de ‘information overload’ die met deze schaalvergroting zou samengaan. De begrippen ‘informatiemaatschappij’ en ‘netwerkeconomie’ omvatten echter meer dan de technologische betekenisinhoud. Bij het begrip ‘informatietijdperk’ gaat het juist om de samenhang tussen het technologische informatiseringsproces enerzijds en politiek-bestuurlijke, economische en sociaal-culturele ontwikkelingen anderzijds.
De termen ‘informatiemaatschappij’ of ‘netwerkeconomie’ moet je daarom veel voorzichtiger en preciezer invullen. Daarbij is het vrij lastig om de maatschappelijke invloed van informatietechnologische voorzieningen te voorzien. Je kunt niet één-twee-drie aangeven wat de koppeling tussen het informatiseringsproces en politieke, economische en culturele trends inhoudt.
Daarom is onderzoek nodig om meer inzicht te krijgen in nieuwe ontwikkelingen en per geval te bekijken welke oorzaken en gevolgen de ontwikkeling heeft op politiek, economisch, en sociaal-cultureel gebied. Met deze scriptie hoop ik dieper in te gaan op de oorzaken en gevolgen die RSS met zich meebrengt op politiek, economisch en sociaal-maatschappelijk gebied. Er heeft in het verleden veel wetenschappelijk onderzoek plaats gevonden over massacommunicatie en de macht van de media. In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van de verschillende fasen waarlangs de studie naar massacommunicatie zich ontwikkeld heeft.
De bestaande visies, begrippen en methoden van massacommunicatie behandeld komen in hoofdstuk 3 uitvoerig aan bod. RSS is immers een massacommunicatiemiddel en moet ook als zodanig onderzocht worden. Er zijn vijf verschillende fasen in de theorievorming over massacommunicatie te onderscheiden.Binnen iedere fase komen verschillende theorieën aan bod. Ik ga niet alle theorieën uitvoerig bespreken maar alleen de theorieën uit de vorige eeuw waar we nu nog wat aan hebben en waarvan ik voor dit onderzoek gebruik van zal maken. Voor het overzicht heb ik hieronder wel de vijf fasen weergegeven met de theorieën die zijn ontstaan tijdens de fasen.
Overzicht van de theorievorming: 5 fasen in de theorievorming over massacommunicatie
Fase 1 De almacht van de media
Theorievorming: One-step-flow-theory (reuzeninjectienaaldtheorie)
Fase 2 Beperkte macht van de media: de invloed van de opinieleider
Theorievorming: Two-step-flow theory (stap 1: van zender naar opinieleider – stap 2: van opinieleider naar leden van publiek in omgeving van opinieleider) of multistep-flow-theory (meerder stappen mogelijk met opinieleider als schakel)
Fase 3 Aandacht voor de ontvanger
Theorievorming: Zwamvlokmodel en Uses Gratifications (Nut en beloningen)
Fase 4 Sturende macht van de media
Theorievorming: kritisch mediatheorie (cultuurindustrie, media-imperialisme)Agendasetting, specifieke media-invloed, kenniskloof, culturele indicatoren
Fase 5 Massamedia in het informatietijdperk
Theorievorming: wederzijdse betrekkingen tussen zender en ontvanger staan in het middelpunt Voor dit onderzoek maak ik gebruik van de two-step-flow-theory, multi-step-flow-theory en de theorie van agendasetting omdat deze theorieën bijdragen aan het in kaart brengen van RSS als distributiekanaal. Deze theorieën zullen in hoofdstuk 3 van deze scriptie nader worden toegelicht.
[1] Burgelman, Jean-Claude (1993) – ‘Het digitale alternatief. Van massacommunicatie naar nieuwe informatiepatronen’, In: Bardoel en Bierhoff (1993), p. 64.
[2] McQuail, Denis (1993) – ‘Het concept communicatie. Basisbegrippen van de theorievorming over media-effecten.’ In: Bardoel en Bierhoff (1993), p.40.
posted by somebody else at 2:44 AM
0 Comments:
Post a Comment
<< Home